Sabah Gazetesi: EYT'li için üç ayrı hesap! Milyonları ilgilendiren maaş artırma formülü!

Türkiye'de sosyal güvenlik sistemi zamanla değişikliklere uğrarken maaş hesaplama yöntemlerinde de farklılıklar oluştu. 80'li yıllarda, ya da 90'ların başlarında işe girmiş olan SSK'lıların bir kısmının şu anda emeklilik günleri de geldi. Şu anda Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) olarak da tarif ettiğimiz bu sigortalıların maaşları hesaplanırken üç ayrı dönem alınıyor ve üç ayrı hesap yapılıp birleştiriliyor. Peki kim nasıl hesap yapacak? Emekli maaşı nasıl artırılır? SSK'lı ve Bağ-Kur'lu memur nasıl hesaplama yapacak? İşte maaşlarla ilgili tüm detaylar…

EMEKLİ 09.04.2022, 10:12 Editör
Sabah Gazetesi: EYT'li için üç ayrı hesap! Milyonları ilgilendiren maaş artırma formülü!

En basit şekliyle anlatmaya çalışırsak formül şöyle:

Emekli maaşı= Ortalama aylık kazanç X Aylık bağlama oranı

Aylık bağlama oranını ise gün sayısı, yani prim ödediğiniz süre belirliyor.

Yukarıda söylediğimiz gibi üç ayrı formül uygulanıyor.

-1999'A KADAR SÜRE: Aylık bağlama oranı, 25 yıl sigortalılık süresi (9.000 gün) için yüzde 76 olarak uygulanıyor. 3.600 gün için ise yüzde 70 olarak alınıyor.

-1999-2008 ARASI: Bu dönemde sistem değiştiriliyor ve 25 yıl için oran yüzde 65'e çekiliyor.

-EKİM 2008 SONRASI: Sosyal güvenliğin bir çatı altına toplanması ile 25 yıl için aylık bağlama oranı yüzde 50'ye kadar iniyor

Emeklilik için yaşı beklerken çalışmaya devam etmek prim sayısını artırırken, eğer kazançlar da yüksekten yatıyorsa emekli maaşını artıran bir etkiyle sahip oluyor. Prim günü ile yaş arasındaki fark özellikle 2000 ve 2008 sonrası sigortalı olanlarda daha da açıldı.

BİR ÖRNEKLE ANLATMAYA ÇALIŞALIM

Ahmet bey 21 yaşındayken 1988 yılında ilk kez sigortalı oldu. Ahmet beyin emekli olması için 25 yıllık sigortalılık süresi dışında 5.450 gün prim ödemesi gerekiyor. Yaş şartı ise 51.

Ahmet bey 5.450 günü 15 yıl çalışarak doldurduğunda yaşı ancak 36 olacak. Dolayısıyla 51 yaşına kadar, 15 yıllık bir süresi daha bulunuyor.

Bu süreyi bekleyerek de geçirebilir. Ama çalışarak geçirirse aylık bağlama oranının artırabileceği gibi yüksek kazançla maaşını da yükseltebilecek

MAAŞ NASIL ARTIRILIR?

Yukarıdaki örnekte anlattığımız konuyu biraz daha açarak, bu noktada öncelikle emekli maaşının nasıl artacağına bakalım. Emekli maaşını yükselten en önemli unsur sizin aylık prime esas kazancınız. Yani işyerinde sizin için belirlenen brüt maaş oluyor. Maaşınız ne kadar yüksekse, sizin için yatırılan prim miktarı da o kadar artıyor.

Dolayısıyla birikiminiz yükseliyor ve bu maaşı etkiliyor. Asgari ücretten çalışan birisi ile tavandan maaş alan birisi emekli olduğunda aralarında ciddi maaş farkı oluşuyor.

Prim günlerinizin fazla olması da bir başka etki. Yüksek kazançtan çok prim günü maaşı artırıcı etki ediyor. Düşük maaştan çok prim günü maaşınızın fazla artmasının engelliyor.

EKSİLEN-ARTAN MAAŞ

Emeklilik primi dolduktan sonra yaşı bekleyenler için böyle bir tehlike bulunuyor. Yani siz eğer asgari ücretten çalışıyorsanız, ya da maaşınız asgari ücretten gösteriliyorsa, (Biliyorsunuz bazı işverenler bu tür hilelere başvuruyor) çalıştığınız her yıl için ileride emekli maaşınızın yükselmesi de önlenmiş oluyor.

Yukarıda emekli maaşınız hesaplanırken ortalama kazancınızın aylık bağlama oranıyla çarpılması formülünden bahsetmiştik. Burada ortalama kazancınız sizin bu güne kadar yaptığınız tüm çalışmalarda elde ettiğiniz kazançlar, yani aldığınız maaşlarla belirleniyor.

MEMURUN KATSAYISI VAR

Buraya kadar anlatmaya çalıştığımız sistem daha çok 4A dediğimiz SSK'lıları ilgilendiren sistemdi. Memurların ise maaş hesaplamaları diğerlerine göre farklı yapılıyor. Memurlar için derece kademe ve ek gösterge gibi parametreler devreye giriyor. Ek göstergesi yüksek olan memurların dolayısıyla hem emekli ikramiyeleri, hem de emekli maaşları yüksek oluyor.

Burada özellikle taban aylığı da miktarı yükselten etkide bulunuyor. Yani memurlar görevde yükselirlerse, hem taban aylıkları, hem de göstergeleri değişeceğinden, emekli maaşları da artacaktır. Memurların en büyük dezavantajları çalışırken aldıkları maaşların emekli olduklarında ciddi şekilde azalması oluyor. Bu konuda da toplu sözleşme görüşmelerinde çeşitli talepler tartışılmaya devam ediyor.

3600 EK GÖSTERGE ARTIRACAK

Bugünlerde çalışmaları devam eden ek gösterge artışı da memurların hem emekli maaşlarını hem de emekli ikramiyelerini artıracak. Mayıs ayında Meclis'e gelmesi beklenen düzenleme ile emekli maaşlarında 1.400 TL'yi bulan artış olacak. yine ikramiyelerdeki artış da 50 bin liraya yaklaşacak.

BAĞKUR'LUNUN MAAŞ HESABI

Kendi işini yapanların, yani 4B dediğimiz Bağ-Kur'luların da emekli maaşlarının hesaplamaları SSK'lılarınkine benzerlik gösteriyor. Aynı şekilde Bağ-kur'lular içinde 1999 öncesi sonrası ve 2008 reformundan sonraki dönem olmak üzere üç ayrı hesaplama şekli bulunuyor.

2008'e kadar Bağ-Kur'lular basamak sistemine göre prim ödüyorlardı. 1'den 24'e kadar belirlenen basamaklara göre primlerinin miktarı da değişiyordu. 2008'de tüm kurumların tek çatı altında (Sosyal Güvenlik Kurumu) birleşmesiyle asgari ücret ile asgari ücretin 7.5 katı arasında bir kazanç belirlemeye başladılar.

Dolayısıyla Bağ-Kur'luların daha önce ödedikleri basamak, emekli maaşını ciddi şekilde etkiliyor. Özellikle 1999 öncesi aylık bağlama oranlarının yüksek olması, buradaki yüksek kazançla birleşince emekli maaşını da artırıyor.
Faruk Erdem

FACEBOOK SAYFAMIZI TAKİP ETMEK İÇİN TIKLAYINIZ

TWİTTER'DAN TAKİP ETMEK İÇİN TIKLAYINIZ

Yorumlar (4)
Hakan 1 ay önce
akp büyük bir kul hakkı yedi
Cengiz karaca 1 ay önce
Gazete sanki devletin yayın organı
Yardakçi site 1 ay önce
Yanliş eksiye bastım bu site mhp nın tetıkcısınyanı yardskcısı akpnın
HADIM SIYASETI 1 ay önce
İNSAN OLMAZLAR
18
açık